zweten

Op een warme zomerdag, tijdens het sporten of wanneer je zenuwachtig bent: ineens voel je zweetdruppels op je voorhoofd of rug verschijnen. Hoewel veel mensen zweten vervelend vinden, is het juist een van de slimste manieren waarop je lichaam zichzelf beschermt.

Zonder zweet zou je lichaam veel moeilijker op temperatuur blijven. Zelfs een kleine stijging van je lichaamstemperatuur kan invloed hebben op hoe goed organen, spieren en de hersenen functioneren. Zweten is daarom geen teken dat er iets mis is, maar juist een belangrijk onderdeel van een gezond lichaam.

In deze blog van De Gezonde Wereld lees je wat zweten precies is, waarom je zweet, waar zweet uit bestaat, waarom sommige mensen meer zweten dan anderen en wat je kunt doen als je veel vocht verliest.

Wat is zweten?

Zweten is een natuurlijk proces waarbij kleine zweetklieren vocht afgeven via de huid. Dit vocht verdampt vervolgens, waardoor warmte aan het lichaam wordt onttrokken. Op die manier helpt zweten om de lichaamstemperatuur rond de 37 graden Celsius te houden.

Je lichaam beschikt over een soort ingebouwde thermostaat. Deze stuurt een signaal naar de zweetklieren, om zweet af te geven. Door verdamping daalt de lichaamstemperatuur weer. Dit proces heet thermoregulatie. 

Gemiddeld heeft een mens tussen de 2 en 4 miljoen zweetklieren verspreid over het hele lichaam.

Waarom is zweten belangrijk?

Zweten heeft verschillende belangrijke functies. De bekendste is het afkoelen van het lichaam, maar het doet meer dan dat.

Zweten helpt onder andere bij:

  • Het reguleren van de lichaamstemperatuur
  • Het voorkomen van oververhitting
  • Het de bescherming van de huid
  • Het beschermen van organen, door middel van het afvoeren van afvalstoffen

Wanneer je niet zou kunnen zweten, zou je lichaam veel sneller oververhit raken. Zeker tijdens warm weer of intensief sporten kan dat gevaarlijk zijn.

Hoe werkt zweten?

Alles begint in de hersenen. In de hypothalamus, het deel van de hersenen dat de lichaamstemperatuur regelt, wordt voortdurend gecontroleerd hoe warm je lichaam is.

Wordt je temperatuur te hoog? Dan gebeurt het volgende:

  1. De hersenen sturen signalen naar de zweetklieren.
  2. De zweetklieren produceren zweet (mengsel van water, zout en elektrolyten). 
  3. Het zweet komt via kleine poriën op de huid terecht.
  4. Het zweet verdampt.
  5. Tijdens het verdampen wordt warmte afgevoerd.
  6. Je lichaam koelt weer af.

Dit proces verloopt volledig automatisch. Je hoeft er zelf niets voor te doen.

Twee soorten zweetklieren

Je lichaam heeft twee verschillende soorten zweetklieren, deze klieren reageren beide op andere omstandigheden. Daardoor is zweet niet altijd hetzelfde.

Eccriene zweetklieren

Dit zijn veruit de meeste zweetklieren. Ze zitten verspreid over bijna het hele lichaam en produceren een dun, waterig zweet. Hun belangrijkste functie is het regelen van de lichaamstemperatuur. Dit zweet bestaat voornamelijk uit water en zout en ruikt daardoor nauwelijks. Deze klieren komen in werking wanneer je bijvoorbeeld koorts hebt. 

Vooral op de handpalmen, voetzolen en het voorhoofd vind je veel eccriene zweetklieren.

Apocriene zweetklieren

Deze klieren bevinden zich vooral in de oksels, liezen en rond de tepels.Ze worden actief vanaf de puberteit. Ze worden geactiveerd door stress en emoties. Het zweet uit deze klieren bevat meer vetten en eiwitten. Op zichzelf ruikt dit zweet nauwelijks. Pas wanneer huidbacteriën deze stoffen afbreken, ontstaat de bekende zweetgeur.

Waar bestaat zweet uit?

Veel mensen denken dat zweet alleen uit water bestaat. Dat klopt niet helemaal. Zweet bestaat namelijk voor 99% uit water en de rest zijn elektrolyten en mineralen

Zweet bestaat voornamelijk uit:

  • Water
  • Natrium (zout)
  • Chloride
  • Kalium
  • Magnesium
  • Calcium
  • Kleine hoeveelheden ureum en andere afvalstoffen

De exacte samenstelling verschilt per persoon. Bij langdurig zweten verlies je dus niet alleen vocht, maar ook mineralen.

Waarom zweet de één meer dan de ander?

De hoeveelheid zweet verschilt sterk per persoon. Sommige mensen hebben van nature actievere zweetklieren, ze produceren zweet wanneer dit eigenlijk niet nodig is. Dit komt wereldwijd bij zo’n 200 miljoen mensen voor. Dit heet hyperhidrose.

Bij getrainde sporters begint het zweten eerder en intensiever. Het lichaam begint uit voorzorg te koelen voor optimale prestatie.

Mensen die uit warmere landen komen zweten ook eerder, omdat hun lichaam weet hoe die de warmte moet afdragen. 

Mensen met diabetes of overgewicht zweten ook meer, dit komt doordat hun huidoppervlakte kleiner is ten opzichte van hun lichaamsmassa.

Verlies je afvalstoffen door te zweten?

Er wordt vaak gezegd dat zweten helpt om afvalstoffen uit het lichaam te verwijderen. Hoewel zweet kleine hoeveelheden afvalstoffen bevat, is dit niet de belangrijkste manier waarop het lichaam zich reinigt.

Je lever en nieren nemen deze taak voor hun rekening. Zij zorgen ervoor dat afvalstoffen worden afgebroken en via urine of ontlasting het lichaam verlaten. Zweten is dus vooral bedoeld om je lichaam af te koelen, niet om te ontgiften.

Wat gebeurt er als je veel zweet?

Wanneer je veel zweet, verlies je niet alleen vocht, maar ook elektrolyten zoals natrium en kalium. Als dit verlies niet wordt aangevuld, kun je last krijgen van:

  • Dorst
  • Vermoeidheid
  • Hoofdpijn
  • Spierkrampen
  • Duizeligheid

Drink daarom verspreid over de dag voldoende water (2 liter). Bij langdurig intensief zweten, bijvoorbeeld tijdens sport of hitte, kan het ook belangrijk zijn om verloren mineralen weer aan te vullen via voeding.

Binnen de categorie Vitamines & supplementen van De Gezonde Wereld vind je verschillende supplementen met onder andere magnesium en andere mineralen die passen binnen een gezonde leefstijl.

Wat kun je doen tegen veel zweten?

Zweten is een automatische lichaamsfunctie, daardoor kan het zweten niet weg gaan. Maar hier zijn een aantal die wel kunnen helpen:

  • Goed douchen, zo zorg je ervoor dat de bacteriën het zweet niet veranderen in geurstoffen. Hierdoor ga je niet minder zweten, maar ruik je het minder.
  • Draag katoenen of linnen wijde kleding, zo kan het zweet makkelijk verdampen. 
  • Draag kleren met verschillende kleuren, dan vallen zweetplekken minder op. 
  • Scheer de oksels, hierdoor kan de geur zich moeilijker vast houden

Bij overmatig zweet raadpleeg een arts of huisarts voor eventuele behandelingen. 

Tips bij warm weer

Tijdens warme dagen kun je je lichaam helpen door:

  • Voldoende water te drinken 
  • Luchtige, ademende kleding te dragen
  • De schaduw op te zoeken tijdens de warmste uren
  • Intensief sporten te verplaatsen naar de ochtend of avond
  • Regelmatig af te koelen met een lauwe douche
  • Voldoende mineralen binnen te krijgen via een gevarieerd voedingspatroon

Lees ook deze blog over: 7 tips om af te koelen bij warm weer.

Tot slot

Zweten voelt misschien niet altijd prettig, maar het is een onmisbaar onderdeel van een gezond lichaam. Dankzij miljoenen zweetklieren kan je lichaam zichzelf beschermen tegen oververhitting en blijft je temperatuur zelfs tijdens warme dagen of intensieve inspanning goed gereguleerd.

Hoeveel je zweet verschilt per persoon en wordt beïnvloed door onder andere temperatuur, beweging, hormonen en erfelijke aanleg. Door voldoende te drinken en goed voor jezelf te zorgen tijdens warme dagen, help je je lichaam optimaal gebruik te maken van dit slimme natuurlijke koelsysteem.