Astragalus: wat is het en waar wordt het traditioneel voor gebruikt?

Astragalus, ook wel Astragalus membranaceus genoemd, is een adaptogene plant die al duizenden jaren wordt gebruikt binnen de Traditionele Chinese Geneeskunde. Tegenwoordig kom je het steeds vaker tegen in supplementen, kruidentheeën en kruidenpreparaten. De plant wordt vooral gewaardeerd vanwege de bijzondere samenstelling van bioactieve stoffen en de lange geschiedenis van traditioneel gebruik.

Maar wat is astragalus precies? Waar komt het vandaan? Welke stoffen bevat de plant en waar wordt hij traditioneel voor gebruikt? In deze blog van De Gezonde Wereld lees je alles over astragalus.

Wat is astragalus?

Astragalus (ook wel Vlezige of Vliezige Hokjespeul genoemd) maakt deel uit van de grote familie der vlinderbloemigen. Wereldwijd bestaan er hier meer dan 3.000 verschillende soorten van, maar voor supplementen wordt vrijwel altijd Astragalus membranaceus gebruikt. Deze soort groeit van nature in China, Mongolië en delen van Korea. In de Chinese geneeskunde wordt astragalus als één van de meest belangrijke kruiden op de aarde gezien. 

De plant kan ongeveer één tot anderhalve meter hoog worden en heeft kleine paarse bloemen. Zijn stengels kunnen 30 tot 60 centimeter hoog worden. Voor supplementen wordt niet de bloem of het blad gebruikt, maar vooral de wortel. Deze wordt meestal geoogst wanneer de plant drie tot vier jaar oud is, omdat de concentratie aan werkzame stoffen dan het hoogst is.

Na de oogst worden de wortels gedroogd en verwerkt tot poeder, extract of capsules.

Astragalus in de Traditionele Chinese Geneeskunde

Astragalus behoort tot de bekendste kruiden binnen de Traditionele Chinese Geneeskunde. Daar staat de plant bekend als Huang Qi, wat letterlijk "gele leider" betekent. Die naam verwijst naar de karakteristieke gele kleur van de wortel.

Binnen de Traditionele Chinese Geneeskunde wordt astragalus al meer dan tweeduizend jaar toegepast. Volgens deze traditionele geneeswijze ondersteunt het kruid de Qi, oftewel de levensenergie van het lichaam. Het wordt traditioneel gebruikt bij mensen die zich vermoeid voelen of herstellen van ziekte, en maakt vaak deel uit van kruidencombinaties.

Het is belangrijk om te weten dat de begrippen uit de Traditionele Chinese Geneeskunde gebaseerd zijn op een traditioneel gezondheidssysteem en niet één-op-één overeenkomen met de moderne geneeskunde.

Welke stoffen zitten in astragalus?

Astragalus bevat een groot aantal natuurlijke plantenstoffen. De belangrijkste groepen zijn:

Saponinen: Astragalosiden

Astragalosiden zijn saponinen die vrijwel uitsluitend voorkomen in astragalus. De bekendste is astragaloside IV, die veel wordt onderzocht vanwege zijn biologische eigenschappen. Deze zou de hart- en leverfunctie ondersteunen.*

Vaak wordt de kwaliteit van een astragalus extract bepaald aan de hand van het gehalte aan astragaloside IV.

Polysachariden

Astragalus bevat ook complexe koolhydraten, zogenaamde polysachariden.

Deze stoffen worden veel onderzocht omdat ze een belangrijke rol lijken te spelen in de eigenschappen van de plant. Ze zullen een immuun regulerende werking hebben.*

Flavonoïden

Daarnaast bevat astragalus flavonoïden. Dit zijn pigmentstoffen die van nature in planten zitten. Ze werken als antioxidanten. Deze komen ook voor in bijvoorbeeld thee, bessen en cacao.

Flavonoïden behoren tot de polyfenolen: een grote groep stoffen die veel voorkomt in plantaardige voeding. 

Aminozuren en mineralen

Daarnaast bevat het meer dan 100 bioactieve stoffen zoals:

• Aminozuren
• Mineralen(magnesium, ijzer, choline en kalium)
• Glucuronzuur

Waar wordt astragalus voor gebruikt?

Astragalus wordt binnen de Traditionele Chinese Geneeskunde al eeuwenlang gebruikt als onderdeel van een gezonde leefstijl.

Binnen deze traditie wordt de plant onder andere ingezet ter ondersteuning van:

• Astragalus ondersteunt het immuunsysteem*
• Helpt bij een goede vochtbalans en ondersteunt de nieren*
• Astragalus is goed voor de bloedsomloop*
• Astragalus is goed voor het behoud van soepele gewrichten*
• Ondersteunt de weerstand tijdens stresssituaties*
• Ondersteunt de werking van het hart, lever, geheugen en spijsvertering* 

Astragalus en wetenschappelijk onderzoek

Astragalus is de afgelopen decennia onderwerp geweest van veel wetenschappelijk onderzoek. Daarbij wordt onder andere gekeken naar de rol van de verschillende plantenstoffen.

Hoewel laboratorium- en dieronderzoek interessante resultaten laten zien, is er nog meer goed uitgevoerd onderzoek bij mensen nodig om definitieve conclusies te trekken over de effecten van astragalus op de gezondheid.

In welke vormen is astragalus verkrijgbaar?

Astragalus is verkrijgbaar in verschillende vormen.

Capsules

De meest gebruikte vorm is een capsule met gedroogd wortelpoeder of een gestandaardiseerd extract.

Tabletten

Sommige supplementen bevatten geperst astragalus poeder.

Vloeibare extracten

Hierbij worden de werkzame stoffen uit de wortel geconcentreerd in een vloeistof.

Kruidenthee

Gedroogde plakjes astragalus wortel worden soms gebruikt om thee of bouillon van te maken.

Poeder

Gedroogde wortel kan ook worden vermalen tot poeder dat aan smoothies of andere gerechten wordt toegevoegd.

Waar moet je op letten bij gebruik?

Hoewel Astragalus over het algemeen goed wordt verdragen, zijn er een aantal aandachtspunten:

• Gebruik supplementen altijd volgens de aanbevolen dosering
• Raadpleeg bij medicijngebruik eerst een arts of apotheker
• Niet gebruiken als vervanging van een gezonde leefstijl
• Let op mogelijke allergieën 
• Tijdens zwangerschap, raadpleeg eerst een arts of apotheker.

Astragalus als onderdeel van een gezonde leefstijl

Hoewel astragalus een lange geschiedenis kent binnen de kruidengeneeskunde, blijft een gezonde leefstijl de basis van een goede gezondheid.

Denk hierbij aan:

• Een gevarieerd voedingspatroon
• Voldoende groenten en fruit
• Regelmatige beweging
• Voldoende slaap
• Ontspanning en stressmanagement

Supplementen zijn bedoeld als aanvulling op een gezonde leefstijl, niet als vervanging daarvan.

Binnen de categorie Vitamines & supplementen van De Gezonde Wereld vind je verschillende kruidenpreparaten, waaronder supplementen met astragalus. Let bij het kiezen van een supplement altijd op de kwaliteit, de gebruikte plantendelen en de samenstelling van het extract.

Tot slot

Astragalus is een kruid met een lange geschiedenis binnen de Traditionele Chinese Geneeskunde en wordt al duizenden jaren gebruikt. De wortel bevat verschillende natuurlijke plantenstoffen, waaronder astragalosiden, polysachariden en flavonoïden, die volop worden onderzocht.

Hoewel wetenschappers nog veel onderzoek doen naar de eigenschappen van astragalus, blijft een gezonde leefstijl de belangrijkste basis voor een goede gezondheid. Zie een supplement daarom altijd als aanvulling op een gevarieerd voedingspatroon en niet als vervanging daarvan.

*Evaluatie gezondheidsclaim is lopende.