Mariadistel: wat is het en wat doet het?

Mariadistel is een plant die al eeuwenlang wordt gebruikt binnen traditionele kruidengeneeskunde. Tegenwoordig zie je mariadistel steeds vaker terug in supplementvorm, vaak onder de Engelse naam milk thistle.

De plant staat vooral bekend om de zaden, waarin een groep werkzame stoffen zit die samen silymarine worden genoemd. Juist deze stoffen worden vaak in verband gebracht met de toepassingen van mariadistel in supplementen.

In deze blog van De Gezonde Wereld leggen we uit wat mariadistel is, waar het vandaan komt en hoe het meestal wordt gebruikt.

Wat is mariadistel?

Mariadistel (Silybum marianum) is een plant uit de composietenfamilie. De plant komt van nature voor in Zuid-Europa, Noord- Afrika en het Midden Oosten. Tegenwoordig wordt de plant wereldwijd geteeld. Hij wordt gekenmerkt door zijn paarse bloemen en stekelige bladeren met witte nerven. Deze plant kan ongeveer 60 - 150 cm hoog worden. 

De zaden van de plant worden het meest gebruikt in supplementen en extracten. Uit de vruchtwand van het nootje worden de werkzame stoffen gehaald. Deze worden voornamelijk gebruikt als middel ter ondersteuning van de lever gezondheid.

Volgens oude verhalen zou die witte tekening op de bladeren zijn ontstaan door druppels melk van Maria, vandaar de naam “mariadistel”.

Wat is silymarine?

De belangrijkste werkzame stoffen in mariadistel vallen onder de verzamelnaam silymarine. Silymarine is een antioxidant. Dit is een mix van flavonolignanen, waaronder:

• Silybine
• Silydianine
• Silychristine

Silymarine wordt vaak gestandaardiseerd in supplementen, zodat de hoeveelheid werkzame stof consistent is.

Ontgiftiging (detoxen)

Detoxen betekent letterlijk 'ontgiften' en staat voor het verwijderen van schadelijke stoffen uit je lichaam. Deze gifstoffen kunnen van alles zijn: van natuurlijke afvalstoffen die vrijkomen bij je stofwisseling tot chemicaliën uit je omgeving. Het mooie is dat je lichaam een slim systeem heeft om zichzelf te reinigen, je natuurlijke ontgiftingssysteem is hier dag en nacht mee bezig.

Je lever speelt de hoofdrol als belangrijkste ontgiftingsorgaan. Dit krachtige orgaan werkt als een complexe chemische fabriek. Eerst zet je lever schadelijke stoffen om in minder giftige stoffen, daarna maakt je lever ze wateroplosbaar zodat ze je lichaam verlaten. Een belangrijke stof in dit proces is glutathion - niet voor niets ook wel 'de moeder van alle antioxidanten' genoemd.

Ook andere organen dragen bij aan je ontgifting:

• Je nieren filteren je bloed en voeren afvalstoffen af via je urine;
• Je darmen hebben een gezonde darmflora die als extra filter werkt en je immuunsysteem ondersteunt;
• Je longen ademen schadelijke stoffen uit;
• Je huid scheidt afvalstoffen uit via je zweet.

Mariadistel en de lever

De lever is een van de grootste en belangrijkste organen van het lichaam. Hij bevindt zich rechtsboven in de buik, net onder het middenrif, en weegt bij een volwassene gemiddeld ongeveer 1,5 kilogram. De lever vervult honderden verschillende functies en speelt een belangrijke rol bij de verwerking van voedingsstoffen, de stofwisseling en het verwijderen van afvalstoffen uit het bloed.*

Nadat voedingsstoffen vanuit de darmen in de lever terechtkomen, worden ze verwerkt, opgeslagen of naar andere delen van het lichaam gestuurd waar ze nodig zijn. Ook helpt de lever bij het afbreken van schadelijke stoffen, zoals alcohol en bepaalde afvalstoffen.*

Daarnaast speelt de lever een belangrijke rol in de energievoorziening van het lichaam. De lever slaat glucose, een vorm van suiker uit koolhydraten, op als glycogeen. Wanneer je lichaam extra energie nodig heeft, bijvoorbeeld tussen maaltijden door, tijdens het sporten of 's nachts, kan de lever deze voorraad weer vrijmaken. Zo helpt de lever om de bloedsuikerspiegel stabiel te houden.*

Ook bij de vertering van voedingsstoffen is de lever onmisbaar. Zo produceert hij gal, een vloeistof die nodig is voor de vertering van vetten. De gal wordt opgeslagen in de galblaas en afgegeven aan de dunne darm wanneer dat nodig is. Daarnaast is de lever betrokken bij de verwerking van eiwitten en diverse stofwisselingsprocessen.*

Verder fungeert de lever als opslagplaats voor verschillende voedingsstoffen. Zo worden onder andere de vitamines A, D, E, K en B12 opgeslagen, evenals mineralen zoals ijzer en koper. Deze reserves kunnen worden aangesproken wanneer het lichaam ze nodig heeft.*

Wat de lever extra bijzonder maakt, is zijn grote herstelvermogen. Zelfs wanneer een deel van de lever beschadigd raakt of operatief wordt verwijderd, kan het gezonde leverweefsel de functies vaak blijven uitvoeren. Bovendien is de lever een van de weinige organen die zich gedeeltelijk kan herstellen en opnieuw kan aangroeien. Daardoor blijft hij zijn belangrijke taken vaak nog lange tijd goed vervullen.*

Mariadistel wordt vaak gekozen omdat het traditioneel in verband wordt gebracht met ondersteuning van deze leverfunctie*. Wetenschappelijk onderzoek is nog in ontwikkeling en laat geen eenduidige conclusies zien over specifieke gezondheidsclaims.

*Evaluatie gezondheidsclaim is lopende.

In welke vorm wordt mariadistel gebruikt?

Mariadistel is verkrijgbaar in verschillende vormen:

• Capsules
• Vloeibare extracten
• Poeders
• Thee

Vaak is het extract gestandaardiseerd op een bepaald percentage silymarine.

Waar moet je op letten bij gebruik?

Hoewel mariadistel over het algemeen goed wordt verdragen, zijn er een aantal aandachtspunten:

• Gebruik supplementen altijd volgens de aanbevolen dosering
• Raadpleeg bij medicijngebruik eerst een arts of apotheker
• Niet gebruiken als vervanging van een gezonde leefstijl
• Let op mogelijke allergieën 
• Tijdens zwangerschap, raadpleeg eerst een arts of apotheker. 

Mariadistel als onderdeel van een gezonde leefstijl

Een supplement zoals mariadistel werkt altijd binnen de context van je totale leefstijl. Factoren zoals voeding, slaap, stress en beweging hebben een veel grotere invloed op je algehele gezondheid.

Een ondersteunend patroon ziet er bijvoorbeeld zo uit:

• Gevarieerde voeding met voldoende groenten en vezels
• Voldoende hydratatie
• Matig alcoholgebruik
• Regelmatige beweging
• Voldoende rust

Tot slot

Mariadistel is een traditioneel kruid dat vooral bekend staat om de stof silymarine en de rol die het speelt in supplementen die gericht zijn op de lever. Hoewel het al eeuwen wordt gebruikt, is het belangrijk om het te zien als ondersteuning binnen een gezonde leefstijl, niet als oplossing op zichzelf.

Door bewust om te gaan met voeding, leefstijl en eventuele supplementen, ondersteun je je lichaam op een evenwichtige manier.