Deskundig advies
Klantenservice
De Schijf van Vijf is al jaren de basis voor gezond eten in Nederland. Toch staat voeding niet stil. Nieuwe wetenschappelijke inzichten en veranderingen in hoe we eten zorgen ervoor dat ook de Schijf van Vijf wordt aangepast. In april 2026 is er een vernieuwde versie, waarin niet alleen gezondheid centraal staat, maar ook duurzaamheid een grotere rol krijgt. Wat betekent dat concreet voor jouw voeding?
Wat is de Schijf van Vijf ook alweer?
De Schijf van Vijf is een richtlijn van het Voedingscentrum die laat zien hoe je gezond en duurzamer kunt eten. Het bestaat uit vijf vakken met voedingsgroepen die zich richten op het binnenkrijgen van alle benodigde voedingsstoffen. De vijf vakken zijn:
- Groente en fruit
- Oliën en vetten
- Peulvruchten, noten, vis, ei, vlees en zuivel
- Brood, graanproducten en aardappelen
- Water, thee en koffie
Waarom wordt de Schijf van Vijf vernieuwd?
De nieuwe Schijf van Vijf is gebaseerd op recente richtlijnen van de Gezondheidsraad en nieuw onderzoek naar voeding en gezondheid. De Schijf van Vijf ontwikkelt zich voortdurend mee met de wetenschap. Zo zouden er veel nieuwe wetenschappelijke inzichten zijn over gezondheid, duurzaamheid en voedselveiligheid. Daaruit blijkt dat:
- We gemiddeld te veel vlees eten
- We te weinig plantaardige voeding binnenkrijgen
- En dat voeding ook impact heeft op het milieu
Daarom wordt de Schijf van Vijf aangepast, zodat deze beter aansluit bij zowel gezondheid als duurzaamheid.
De belangrijkste veranderingen
Hoewel de basis hetzelfde blijft, verschuift de nadruk op een aantal punten.
1. Minder vlees
Een van de grootste veranderingen is de focus op plantaardig eten. Nieuwe richtlijnen adviseren:
- Van maximaal 500 naar 300 gram per week, waarvan niet meer dan 100 gram rood vlees.
- Zo min mogelijk bewerkt vlees, zoals vleeswaren.
2. Meer nadruk op vezelrijke voeding
Daarnaast is er meer nadruk op het eten van vezelrijke voeding. Hier zijn de nieuwe richtlijnen:
- Peulvruchten, tofu en tempé: van 120-180 naar 250 gram per week.
- Noten: van 25 naar 30 gram per dag.
- Kaas: van 40 naar 20 gram per dag.
- Afwisselen van zuivel en zuivel alternatieven, bijvoorbeeld 200 milliliter halfvolle melk per dag en 200 milliliter verrijkte sojadrink.
3. Meer aandacht voor duurzaamheid
Voor het eerst wordt duurzaamheid echt een vast onderdeel van de Schijf van Vijf. Er wordt meer gekeken naar:
- Milieubelasting door broeikasgasuitstoot en watergebruik.
- Blootstelling aan specifieke schadelijke stoffen zoals PFAS en zware metalen.
- Wat mensen nodig hebben aan voedingsmiddelen, voedingsstoffen en energie om het risico op ziekten te verkleinen.
Gezond eten en duurzaam eten gaan hierdoor steeds meer samen.
Wat betekent dit voor jou?
De vernieuwde Schijf van Vijf vraagt geen extreme veranderingen, maar vooral kleine aanpassingen:
- Iets minder vlees eten
- Vaker kiezen voor plantaardige producten
- Meer vezels binnenkrijgen
- Bewuster omgaan met voeding
Dit verschilt natuurlijk wel per persoon. Zo heeft iedereen namelijk zijn eigen schijf van vijf.
Waarom is de Schijf van Vijf bedacht?
De eerste Schijf van Vijf is bedacht door Cees den Hartog. In 1953 ontstond de eerste Schijf van Vijf. Het was toen nodig om mensen advies te geven hoe ze zoveel mogelijk voedingsstoffen konden binnenkrijgen ondanks de schaarste. In 1951 reisde hij af naar de Verenigde Staten, hier zag hij dat de voorlichtingsmodellen veel meer beeld hadden, en over voedingsmiddelen gingen in plaats van voedingsstoffen zoals eiwitten en koolhydraten. Hij raakte geïnspireerd door ‘The wheel of good eating’. Toen hij terugkwam is hij met andere medewerkers van het voorlichtingsbureau voor de Voeding waar hij directeur was, een afbeelding gaan maken met 5 vakken over verschillende voedingsgroepen.
Tot slot
De vernieuwde Schijf van Vijf laat zien dat voeding niet alleen draait om gezondheid, maar ook om de wereld om ons heen. Door kleine aanpassingen in je eetpatroon kun je beide ondersteunen.
Niet door alles in één keer te veranderen, maar door stap voor stap bewuste keuzes te maken. Dat maakt gezond en duurzaam eten niet alleen haalbaar, maar ook vol te houden.
